Στοχευμένες θεραπείες
Φάρμακα που απευθύνονται σε έναν συγκεκριμένο μηχανισμό του όγκου — και που λειτουργούν μόνο όταν αυτός ο στόχος πράγματι υπάρχει.
Τι είναι
Οι στοχευμένες θεραπείες είναι φάρμακα σχεδιασμένα να αναγνωρίζουν ένα συγκεκριμένο μόριο ή μηχανισμό που ο καρκινικός όγκος χρησιμοποιεί για να αναπτύσσεται. Αντί να δρουν σε κάθε κύτταρο που πολλαπλασιάζεται γρήγορα, όπως η κλασική χημειοθεραπεία, απευθύνονται σε μια συγκεκριμένη «διεύθυνση».
Αυτό έχει μια άμεση συνέπεια: λειτουργούν μόνο όταν ο στόχος υπάρχει. Γι’ αυτό προηγείται πάντα ο μοριακός έλεγχος του όγκου.
Πώς δρουν
Οι μηχανισμοί διαφέρουν, αλλά οι βασικές οικογένειες είναι λίγες:
- Αναστολείς κινασών — μπλοκάρουν ένα ένζυμο που μεταφέρει το σήμα «πολλαπλασιάσου» μέσα στο κύτταρο. Λαμβάνονται συνήθως από το στόμα.
- Μονοκλωνικά αντισώματα — προσδένονται σε έναν υποδοχέα στην επιφάνεια του κυττάρου και εμποδίζουν τη λειτουργία του.
- Συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου — ένα αντίσωμα που λειτουργεί ως «όχημα», μεταφέροντας ένα κυτταροτοξικό φορτίο απευθείας στα κύτταρα που φέρουν τον στόχο.
- Αναστολείς επιδιόρθωσης DNA — εκμεταλλεύονται μια αδυναμία που ήδη υπάρχει σε ορισμένους όγκους, όπως εκείνους με μεταλλαγή BRCA.
Σε ποιους απευθύνονται
Σε ασθενείς των οποίων ο όγκος φέρει τον αντίστοιχο στόχο. Στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, για παράδειγμα, μεταλλαγές EGFR ή αναδιατάξεις ALK ανοίγουν συγκεκριμένες επιλογές· στον καρκίνο του μαστού, η υπερέκφραση HER2.
Η απουσία στόχου δεν σημαίνει απουσία θεραπείας — σημαίνει ότι η καλύτερη επιλογή είναι κάποια άλλη από τις διαθέσιμες.
Τι να περιμένετε
Πολλές στοχευμένες θεραπείες λαμβάνονται σε μορφή χαπιού στο σπίτι, με τακτικές επισκέψεις για παρακολούθηση. Άλλες χορηγούνται ενδοφλεβίως σε ημερήσια νοσηλεία. Οι περισσότερες συνεχίζονται για όσο διάστημα λειτουργούν και γίνονται ανεκτές.
Παρενέργειες και διαχείριση
Οι παρενέργειες είναι συνήθως διαφορετικές από εκείνες της χημειοθεραπείας και σχετίζονται με τον ίδιο τον στόχο — για παράδειγμα δερματικά εξανθήματα, διάρροια, υπέρταση ή κόπωση, ανάλογα με τον παράγοντα.
Οι περισσότερες αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά όταν αναφερθούν έγκαιρα. Η αναφορά ενός συμπτώματος νωρίς σχεδόν πάντα σημαίνει απλούστερη αντιμετώπιση και λιγότερες διακοπές της θεραπείας.
Πώς επιλέγεται η θεραπεία
Καμία από αυτές τις θεραπείες δεν είναι «καλύτερη» από τις άλλες στο κενό. Η επιλογή προκύπτει από τη βιολογία του συγκεκριμένου όγκου, το στάδιο, την προηγούμενη θεραπεία, τις συνοδές παθήσεις και —όχι τελευταίο— από το τι έχει σημασία για εσάς.
Θα σας εξηγηθεί γιατί προτείνεται αυτή η θεραπεία και όχι κάποια άλλη, τι περιμένουμε να πετύχει και τι θα σημαίνει πρακτικά για την καθημερινότητά σας. Αν κάτι δεν είναι σαφές, η ερώτηση είναι πάντα θεμιτή — και η δεύτερη γνώμη επίσης.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι οι στοχευμένες θεραπείες «ηπιότερες» από τη χημειοθεραπεία;
Διαφορετικές, όχι απαραίτητα ηπιότερες. Δεν προκαλούν συνήθως τριχόπτωση ή έντονη μυελοκαταστολή, αλλά έχουν το δικό τους προφίλ παρενεργειών που χρειάζεται τακτική παρακολούθηση.
Τι γίνεται αν η θεραπεία σταματήσει να λειτουργεί;
Οι όγκοι μπορούν με τον χρόνο να αναπτύξουν αντίσταση. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει επόμενης γενιάς φάρμακο για τον ίδιο στόχο, ή νέα βιοψία και επανέλεγχος αποκαλύπτει έναν διαφορετικό μηχανισμό που μπορεί να αντιμετωπιστεί.
vgraphics.gr